Wat is Permanent?

Permanent is een praktijkonderzoek dat anti-speculatieve ontwikkelingsmodellen uit de commons- en coöperatieve economie onderzoekt om een permanent betaalbare infrastructuur in Brussel te ontwikkelen voor kunstenaarsateliers, woningen, educatieve- en gemeenschapsruimtes.

Permanent schuift het Community Land Trust (CLT)-model naar voor. Dit CLT-model heeft al op vele plaatsen in de wereld bewezen dat het in staat is om een grotere, meer diverse groep mensen te betrekken bij de ontwikkeling van een stedelijke leefomgeving die voor iedereen meerwaarde brengt. Het CLT-model wordt momenteel voornamelijk gebruikt om betaalbare woningen te realiseren, en Permanent wil het model nu ook toepassen om culturele, sociale en educatieve infrastructuur te ontwikkelen.

Het basisprincipe van het CLT-model is de scheiding van de eigendom van grond en gebouw: de grond blijft de collectieve eigenschap van de gemeenschap terwijl het gebouw op de grond wél individueel verworven kan worden. Zonder de kost van de grond is het gebouw een stuk betaalbaarder, ook op de lange termijn: eigenaars kunnen het gebouw doorverkopen maar niet met winst. Op die manier biedt het CLT-model een innovatief publiek-privaat partnership dat financiële speculatie effectief uitsluit.

Dit model biedt Permanent de mogelijkheid om culturele ruimtes te ontwikkelen als volwaardig publieke infrastructuur zonder enkel van overheidsfinanciering afhankelijk te zijn. Het biedt kunstenaars, cultuurwerkers en culturele organisaties bovendien de kans om te investeren of geld op te halen voor permanent betaalbare kunstruimtes en zo duurzame relaties op te bouwen met de buurt, zonder evenwel bij te dragen in winstgedreven vastgoedontwikkeling of gentrificerende stedelijke opwaardering.

Aangezien kunstenaars en kunstorganisaties vaak ongewild in competitie treden met andere groepen die nood hebben aan betaalbare centrale ruimtes in de stad, kiest Permanent bewust voor een gemengd project. Permanent wil het symbolisch kapitaal van de kunsten inzetten om ook ruimte af te dwingen voor andere groepen en functies die momenteel uit de stadscentra dreigen weggeduwd te worden. Daarom stelt Permanent een bouwprogramma voorop dat werkruimtes voor kunstenaars combineert met woningen voor nieuwkomers en grote gezinnen met beperkte inkomsten, educatieve infrastructuur en buurtfaciliteiten. Op die manier wil Permanent nieuwe vormen van solidariteit en commoning installeren tussen verschillende partners, gebruikers en functies.

Via een bottom-up en collectieve inspanning wil Permanent ook lokale netwerken en gemeenschappen betrekken bij de ontwikkeling van de site in hun buurt. Een deel van het bouwprogramma zal bepaald worden via een participatief traject zodat Permanent ook ingaat op lokale noden en ambities, en het project zich oprecht verankert. Op die manier wil Permanent niet alleen bijdragen tot het stedelijke leven in zijn Brusselse “quartier” maar ook een grassroot ontwikkelingsmodel naar voor schuiven dat anderen kan inspireren, zowel binnen als buiten de Belgische hoofdstad.

Participatief traject

In 2021 zal Permanent een reeks workshops, een summer school en een aantal werktafels organiseren die zowel in- als uitzoomen op de ontwikkeling van de beoogde gemengde infrastructuur.

In de zoom in focust het traject op concrete besluitvorming rond het finale bouwprogramma, partnerships en hun onderlinge samenwerking en legt het de basis voor Permanent’s financieel plan, beheers- en eigendomsmodel. Oefeningen zullen zich toespitsen op een aantal Brusselse sites, maar schuift de Brandweerkazerne in de Helihavenlaan in de Brusselse Noordwijk (Yser) naar voor als een cruciale site om te onderzoeken en campagne rond te voeren.

Dit grassroot traject volgt een bottom-up aanpak die vertrekt vanuit de gedeelde kennis, nood en ambities van een diverse groep partners, gebruikers en lokale netwerken. Het traject wil met andere woorde een site ontwikkelen vanuit een collectieve inspanning waarin een veelheid aan stemmen erkend worden, met name die stemmen die vaak vergeten worden of als irrelevant worden beschouwd. In dit gesprek probeert Permanent tevens nieuwe manieren te verbeelden om (samen) te werken, te leven, te leren onder een gedeeld dak, ook vanuit een intersectioneel perspectief.

Tegelijk zoomt dit traject ook uit: door kennis en inzichten te ontwikkelen en uit te wisselen over de complexe sociale, stedelijke, architecturale en legale condities die ingrijpen op Permanent. Via ontwerpend onderzoek gaan we in op de ruimtelijke implicaties van het delen van ruimte tussen verschillende partners en gebruikers. We schakelen academische kennis aan architecturale, activistische en grassroot kennis, en schuiven Permanent als casus naar voor om uit te wijden over urban commons, zonder evenwel na te laten om de zogenaamde universaliteit van die commons te bevragen en in te gaan op problemen met ruimtelijke ongelijkheid en onrechtvaardigheid.

Dit traject komt tot stand in nauwe samenwerking met VUB/Cosmopolis i.s.m. Brussels Centre for Urban Studies en een groep Brusselse architecten. Ons support panel volgt het proces mee op en levert expertise aan in de verschillende betrokken domeinen.

Werkstructuur

Permanent heeft een kernteam gefaciliteerd door twee coördinatoren die de continuïteit van het project garanderen, samen met de kernpartners VUB/we.KONEKT.brussels, VUB/Cosmopolis, Community Land Trust Brussels (CLTB), Globe Aroma en Level Five/Hactiris coalitie van kunstenaars. Daarnaast zijn er wisselende werkgroepen, sommige voor specifieke acties en andere meer actief op de lange termijn. Er is een maandelijkse bijeenkomst op de laatste maandag van de maand, open voor iedereen die geïnteresseerd is, waarin we een stand van zaken opmaken, een blik werpen op de toekomst, en taken verdelen.